Câu chuyện ngành tráng – Cung Giũ Nguyên

DUYÊN KHỞI

 

Tình cờ  từ năm 1993, tôi được hân hạnh quen với một số anh em, gọi là Bộ Tộc Kha Ho, và đã có cùng nhau  những cuộc du ngoạn và thăm viếng ngắn cũng như dài, trong tỉnh và ngoài tỉnh. Có người đã nẩy ý nên dùng cơ hội để cùng nhau học hỏi thêm về giáo dục thanh thiếu niên, về phương pháp Hướng Đạo bấy lâu nghe nói đến nhiều nhưng không hiểu đúng bao nhiêu. Do đó mới có những buổi hội học, rất lý thú, mỗi khi thì giờ nhàn rỗi cho phép, không nhất định là ở đâu.  Trong nhà, chung quanh bữa ăn thanh đạm, hay bất cứ nơi nào thuận tiện, nơi bờ biển, trên thuyền lướt lên sông Lô, trên xe hơi chạy trên đường xuyên Việt, trong rừng âm u của Bảo Lộc, bên Hồ Than Thở Đà Lạt, hay ban đêm nơi bờ sông An Cựu ở Huế, nơi vườn dừa Ngọc Thảo, nơi một nhà tạm trống ở Thủy Lợi, Hộ Diêm, bên Biển Hồ lộng lẩy của Pleiku… Đề tài thường được cho anh em biết trước, có khi có bản hướng dẫn để tiện bề thảo luận.
 

Tập tài liệu nầy được soạn lại, dựa trên các buổi hội học ấy, với mục đích để cho các anh em có một bản văn lưu niệm, nhớ lại những buổi sống bên nhau, hoặc tiện bề  xem lại, và nếu có cơ hội,  áp dụng những gì đã học hỏi. 

 

Tập sách được chia làm hai phần,  một về những vấn đề của Tráng Sinh, một phần về những vấn đề của Tráng Trưởng, cho Tráng Sinh muốn sau nầy trở thành Tráng Trưởng có thể biết trước những điều kiện nào mình có thể đảm đương trách nhiệm. Ngược lại, các Tráng Trưởng, vì đã là Tráng Sinh, và vẫn tiếp tục sống lý tưởng Tráng Sinh, cũng cần ôn lại những gì đã biết, và với sự suy gẫm sâu sắc hơn, sẽ biết  đường lối nào để “say sưa dìu dắt đàn em “. Mặt khác lối phân những đề tài như trên, muốn nhắc lại một điều thường không được lưu ý đúng mức, là những nguyên lý, phương pháp và mục tiêu gom trong phần nhất, là những điều, nếu theo đúng tinh thần của người sáng lập là, về nội dung, không thể bỏ bớt, thay đổi hay bóp méo, huống hồ là chủ trương trái nghịch.  Phần hai gồm những đề tài thuộc về “tổ chức” phong trào, việc thay đổi tùy theo điều kiện của thực tế chính trị, xã hội hay tùy theo khí hậu hay điều kiện kinh tế, có thể sửa đổi tùy nghi. Cái  mũ nỉ bốn u được thay thế bằng cái béret basque hay mũ polo, hay nón lá, hay khăn vấn trên đầu (tôi nhớ mấy ông bạn Hướng Đạo người Sikhs của tôi ở Ấn Độ), quần cụt thay quần dài hay váy (mấy Hướng Đạo Tô Cách Lan mặc như thế đấy), không có gì trái nghịch với tinh hoa của Hướng Đạo, cũng như lối chia toán hay tổ hay lấy tên nầy tên kia đặt cho những lễ lạc hay bằng khả năng hay chuyên môn. Chúng ta không quên câu của Huân Tước Baden Powell, “Lúc đầu chúng ta có một ý nghĩ, sau đó trở thành một lý tưởng; rồi một phong trào; nếu các bạn trẻ không coi chừng trò chơi của chúng ta có thể chấm dứt vì cái  tổ chức.” Dịch một cách nôm na: Tốt mả có thể rã đám, nên tìm cái chủ yếu, nội dung, đừng cãi nhau hay đánh nhau chỉ vì hình thức. Trong phần thứ nhất, có những chương II, V, XII, quá dài so với những chương khác.  Xin đừng ngạc nhiên, chỉ vì đấy là ba chương chính của phong trào Hướng Đạo: Hướng nhân vị, hướng cộng đồng, hướng tâm linh, đòi hỏi một sự quan tâm đặc biệt hơn; những chương kia có thể xem là chi tiết của ba mục chính đó.

 

Tiếp theo hai phần của Tráng Sinh và của Tráng Trưởng, chúng tôi thêm một phần Phụ Lục, gồm những tài liệu đọc thêm để “rộng đường tranh luận”.

Nói chung, sách nầy có thể để cho Tráng Sinh những bộ tộc khác tạm thời dùng, có đề tài, biết rồi hay chưa biết, cũng nên suy gẫm thêm, liên quan nhiều hay ít đến việc chuẩn bị vào đời của Tráng Sinh, cho Tráng Trưởng những gợi ý cho những câu chuyện dưới cờ, hay sau lửa trại, và nếu Tráng Trưởng phải làm công việc huấn luyện viên, cho những khóa đào tạo. Hướng Đạo là cuộc sống,lối sống không phải là sách vở hay bài học. Nhưng Tráng Sinh cũng như Tráng Trưởng cần trang bị một số kiến thức vững chắc, trước là về Hướng Đạo, sau về những vấn đề phổ thông liên quan đến cộng đồng mà Tráng Sinh muốn phục vụ bây giờ và sau nầy. Chương trình các Tráng Đoàn có trù tính việc thiết lập những hội học định kỳ, nhắm đến mục tiêu đó. Tập tài liệu nầy nhắc đến những đề tài có thể đem vào chương trình sinh hoạt thứ hội học ấy. Không thể đòi hỏi Tráng Trưởng phải hiểu biết tất cả vấn đề để thuyết trình cho các đoàn viên, nhưng, như đã nhắc lại ở một nơi khác, Tráng Đoàn, nếu có cơ hội, nên mời những nhà chuyên môn ngoài phong trào, điều khiển những buổi hội học liên quan đến sở trường của họ, để bảo đảm chất lượng cho việc học hỏi của Tráng Sinh. Chúng tôi hy vọng  có Trưởng thấy thiếu sót hay sai lầm trong  tập nầy và tìm ra duyên khởi cho những nghiên cứu đầy đủ hơn nữa,  phù hợp với sự đòi hỏi của Tráng Sinh mà trình độ văn hóa, với thời gian, nhất định phải cao hơn nhiều.

 

Chúng tôi không quên  ghi nơi đây sự biết ơn những anh chị em trong Bộ Tộc Kha Ho, đã hiến cơ hội, đóng góp ý kiến và tài liệu  cho chúng tôi  thực hiện được tập sách nầy.

 

Nha Trang, ngày 15 tháng 6, 1998.
Cung Giũ Nguyên

 

HƯỚNG ĐẠO LÀ GÌ?

Nguyên lý – Phương pháp – Mục tiêu

Dùng châm ngôn của ba ngành chính của Hướng Đạo nối lại, có thể thấy dưới một hình thức ngắn gọn, mục đích của giáo dục Hướng Đạo đề nghị cho  các bạn trẻ là:  Gắng sức – Sắp sẵn – Giúp ích.

 

ĐỊNH NGHĨA HƯỚNG ĐẠO

 

1. Định nghĩa theo các từ điển

Những từ điển tiếng Pháp (Larousse, Robert…), tiếng Anh (Webster, Oxford..) đều có ghi định nghĩa từ  chúng ta gọi là “Hướng Đạo”, dưới đề  mục scoutisme, scouting, hay scout, hay boy-scout,  đại khái là “Phong trào giáo dục bổ sung cho gia đình và học đường xây dựng trẻ về đủ phương diện nhờ những trò chơi ngoài trời, phong trào giáo dục được Huân Tước Baden Powell, người Anh, (1857-1941) sáng lập”. 
Tương đối đầy đủ hơn hết có lẽ là những ghi chú của từ điển Pháp  Le Petitt  Robert 1, ấn bản 1990:

scoutisme =  n.m. (1924; de  scout) Mouvement éducatif destiné à compléter la formation que l’enfant reçoit dans la famille et à l’école, en offrant aux jeunes des activités de plein air et des jeux.

scout, e  =  n.m. et adj. (1922 ; angl. boy-scout) N.m.  Enfant, adolescent , faisant partie d’un mouvement de scoutisme. V, boy-scout (vieilli) louveteau, routier ; guide.  – Adj : Propre  aux scouts, au scoutisme. – Fig. Avoir un côté scout. V. boy-scout “  On est en pleine civilisation scoute” (Barthes).(Ta đang ở trong văn minh hoàn  toàn Hướng đạo).

boy-scout  =  1910, mot anglais “garçon éclaireur., Vieilli, Scout . Fig. Fam = Idéaliste naĩf :  Người lý tưởng ngây thơ.

louveteau  = scout  de moins de douze ans.

guide  = jeune fille appartenant à un mouvement  féminin de scoutisme.

Từ điển Bách Khoa The Grolier Multimedia Encyclopedia, 1996, khá hơn nữa khi nói về  Scouting,  giải thích: Một phong trào thế giới của những nhóm trẻ mà mục tiêu là giúp cho thiếu niên và thiếu nữ phát triển tánh khí, tinh thần công dân, thể lực và tâm trí bằng cách huấn luyện thành viên  qua những hoạt  động ngoài trời, rèn luyện khả năng tháo vát và khuyến khích giúp ích cộng đồng.  Nhiều quốc gia có tổ chức Hướng Đạo, và số Hướng Đạo Sinh nam nữ trên thế giới lên đến nhiều triệu người.  

Rất tiếc, những định nghĩa công phu trên không nói hết những đặc điểm của phong trào Hướng Đạo, để cho thấy phong trào ấy có những gì dặc â biệt, không giống những phong trào thanh niên hay giáo dục khác trên thế giới.

Muốn hiểu rõ Hướng Đạo là gì, cần phải biết những nguyên lý, phương pháp, mục tiêu của Hướng Đạo. Về điểm nầy, không gì tốt hơn là dựa vào những tuyên bố chánh thức của tổ chức Hướng Đạo Thế Giới, là định chế có bổn phận hơn ai hết vạch rõ đường lối của Hướng Đạo, đúng theo tinh thần của người sáng lập, được nhận thấy qua những tác phẩm chính yếu của Baden Powell, như  Aids to Scoutmastership, Scouting for boys, The  Wolf Cubs Handbook, Rovering to Success…

 

2 – Định nghĩa theo Hiến Chương Tổ Chức Hướng Đạo Thế Giới: 
Phong trào Hướng Đạo là một phong trào giáo dục thanh thiếu niên, đặt căn bản trên sự tự nguyện, đó là một phong trào có tánh cách không chính trị, mở ra cho mọi người, không phân biệt nguồn gốc, chủng tộc hay tín ngưỡûng, thể theo mục đích, nguyên tắc và phương pháp  do vị sáng lập phong trào đề xướng và trình bày sau đây.

MỤC ĐÍCH

Phong trào Hướng Đạo có mục đích góp phần vào việc phát triển thanh thiếu niên bằng cách giúp họ phát huy toàn vïẹn các khả năng về thể chất, trí tuệ, xã hội và tinh thần, trên cương vị cá nhân, trên cương vị công dân có tinh thần trách nhiệm, và trên cương vị thành viên các cộng đồng địa phương, quốc gia và quốc tế.

 

NGUYÊN TẮC

 

Phong trào Hướng Đạo đặt nền tảng trên các nguyên tắc sau đây :

1. Bổn phận đối với Thượng Đế – Tuân theo những nguyên tắc tinh thần, trung thành với tôn giáo thể hiện các nguyên tắc đó, và chấp nhận những bổn phận phát sinh từ đó.

 

2  Bổn phận đối với tha nhân – Trung tín với đất nước trong chiều hướng phát huy hòa bình, sự cảm thông và hợp tác trên các lãnh vực địa phương, quốc gia và quốc tế. Tham gia vào việc phát triển xã hội trong sự tôn trọng phẩm giá con người và toàn vẹn của thiên nhiên.

 

3  Bổn phận đối với chính mình – Nhận trách nhiệm về sự phát triển của chính bản thân.

 

PHƯƠNG PHÁP

 

Phương pháp Hướng Đạo là một hệ thống tự giáo dục tuần tự dựa trên  

l  Lời hứa và Luật Hướng Đạo
2  Học bằng hành động
3  Sinh hoạt từng nhóm nhỏ = Hay phép hằng đội.

Những phương pháp không được ghi rõ ràng trong hiến chương, nhưng vẫn được  xem là phương pháp để đạt những mục tiêu nói ở trên.

1   Trò chơi
2.  Hoạt động ngoài trời, gần gũi với thiên nhiên
3.  Trẻ dạy trẻ, với sự giúp đở của người lớn
4.  Giáo dục từng trẻ một
5   Hệ thống đẳng cấp và chuyên hiệu

Các nguyên lý căn bản có thể quy về ba mục tiêu chính của phong trào giáo dục Hướng Đạo theo Baden Powell:

1 -  xây dựng nhân vị   

2- Trau dồi ý thức về tha nhân, về cộng đồng, đưa đến tinh thần giúp ích, phục vụ vô vụ lợi

3- Đời sống tâm linh phong phú, cũng cố đức tin, sống đầy đủ theo tôn giáo đã chọn.

Nói gọn, giáo dục theo Hướng Đạo đề nghị xây dựng trẻ (thanh thiếu niên) theo ba hướng rõ ràng : Hướng nhân vị, hướng cộng đồng, hướng tâm linh.

Danh Mục Sách: