Hồi ký HĐ của Trịnh Long Việt

Chuyện thứ 5: Toán Tráng của tôi.

Trước tiên xin thú thật với các Trưởng là "Tôi chơi HĐ ngang hông" có nghĩa là không theo trình tự Ấu Thiếu Tráng mà tôi tuyên hứa HĐ tại Tráng đoàn. Nói đi thì phải nói lại: như thế cũng không có nghĩa là tôi không có thời gian sinh hoạt ngành Ấu và ngành Thiếu...Rắc rối quá phải không các Trưởng ? Cuộcđời HĐ của tôi có những trục trặc như thế đấy: Năm tôi học tiểu học ở Rạch giá có anh bạn người Bắc (dạo đó trong Nam rất ít có người Bắc, nhứt là ở tỉnh lẻ) anh bạn nầy hỏi tôi: Mầy có muốn "đi chơi sì cút không ?". Lúc nhỏ tôi hay đọc sách Thiếu nhi Truyền Bá do Ba tôi đặt mua từ Hà Nội gởi vô, trong đó có chuyện "Anh em thằng Việt đi sì cút" mà tôi rất thích, nên nghe anh bạn rủ tôi bằng lòng ngay. Thế là hôm sau anh bạn dẫn tôi đến gặp "Anh Chef" (dạo đó không kêu Bầy trưởng mà kêu Chef còn đoàn sinh là "louveteaux") "Anh Chef" đã lớn tuổi và làm nhân viên Nhà đèn ở Thị xã Rạch Giá, anh vui vẻ nhận tôi vào đoàn và dặn chiều Chủ nhật đi họp tại Nhà Thanh Niên ở góc sân vận động sát mé biển . Đoàn chúng tôi có chừng 20 người, không có đồng phục hay khăn quàng gì hết mà chỉ mặc quần sọt xanh áo sơ-mi trắng đi giày Bata như khi đi học và sinh hoạt chủ yếu là học hát học múa và nghe kể chuyện thiếu nhi...Tôi nhớ chúng tôi tập vở nhạc kịch "Con thỏ ngọc" kể chuyện cậu bé lên Cung trăng tìm chị Hằng Nga xin thuốc tiên về chữa bịnh cho mẹ . Anh bạn tôi dáng người mảnh khảnh, giọng hát rất cao nên được đóng vai Hằng Nga, anh bạn khác đóng vai thỏ ngọc, còn tôi làm thỏ bạn chỉ biết nhảy lom khom và hát đoạn điệp khúc...Vở kịch định trình diễn đêm Trung Thu nhưng xảy ra biến cố 1945 nên bỏ luôn mà đoàn Louveteaux của chúng tôi cũng rả đám luôn. Sau nầy tìm hỏi lại tin tức "Anh Chef" của chúng tôi thì nghe đâu anh vào bộ đội và không có tin gì nữa...Thời gian hơn 1 năm tôi sinh hoạt ở tỉnh tôi không coi là mình chính thức sinh hoạt trong ngành Ấu vì đoàn chúng tôi có lẽ không được hợp lệ ? ! Đến năm 1948 tôi lên Saigon đi học trung học tại trường Petrus Ký, trong lớp có anh bạn là Nguyễn Hồng Phước rủ tôi "chơi Hướng Đạo". Anh P. cùng tuổi với tôi (15 tuổi) mà lúc đó đang là Thiếu trưởng Thiếu đoàn Trần hưng Đạo thuộc Liên đoàn Lam Sơn của Anh Nguyễn văn Thành còn tôi là lính mới tò te...Anh P. bèn bố trí tôi làm bảo huynh (?) cho đội Hoàng Lộc mà đội trưởng lại là học sinh do tôi dạy kèm ngoài giờ...Trong thời gian sinh hoạt "bán chính thức" ở thiếu đoàn, tôi học lỏm kỷ năng HĐ như nút dây, dấu đường, dựng lều, nấu bếp v...v và cũng được nghe giảng về lời hứa và 10 điều luật HĐv.v...Khi tôi hoàn tất bằng HĐ Tân sinh (mà vẫn chưa được tuyên hứa) Anh P. bàn với tôi nên thành lập một toán Tráng. Tôi đi rủ rê bạn bè: bạn cùng quê, bạn lối xóm, bạn học cũ v.v...được 5 mạng cùng với tôi và Anh P. họp thành 1 toán Tráng lấy tên Toán Hoành Sơn thuộc Tráng đoàn Lam Sơn cũng do Anh Nguyễn văn Thành làm Tráng Trưởng (Anh Thành là một trong số ít Tráng sinh lên đường lúc bấy giờ, ngoài Anh Điểu, Anh Quế và Anh Chữ). Trước khi nói thêm về toán Tráng của tôi, tôi xin nhắc lại: thời gian gần 1 năm sinh hoạt bán chính thức của tôi ở Thiếu đoàn Trần hưng Đạo cũng không được kể là hợp lệ, do đó tôi chỉ chính thức sinh hoạt HĐ từ ngày khai sinh Toán Tráng Hoành Sơn...

Như đã nói ở trên, các Tráng sinh trong toán Tráng của tôi đều là bạn bè thân thiết trong đó có 2 anh bạn cùng quê sau nầy vào quân đội, đến năm 1975 một anh là Trung tá Quận trưởng và anh kia là Trung tá Liên đoàn trưởng Quân Cụ. Còn 3 anh là bạn học, ngoài Anh Nguyễn hồng Phước, còn anh Đ. có biệt danh là "Marocain" vì đầu tóc quăn và anh Robert là dân Pháp cao lêu nghêu, năm 1955 trở về Pháp nhưng sau 1975 gần như mỗi năm đều dẫn bà vợ Pháp về VN chơi...anh bạn cuối cùng là người Huế thuộc Hoàng tộc tên Bảo Túc dáng vẻ thư sinh, giọng nói trọ trẹ, đi họp tụi nầy hay trêu chọc anh.Anh em thân thiết mà lại ở cùng xóm (trừ anh P. ở tận Bình Đông) nên hàng đêm khu Chợ Thái Bình thường vang lên tiếng huýt gió HĐ: Tò te tí, tí te tí tò, tò tò tò te (không biết bây giờ còn ai dùng không) gọi nhau đi họp toán. Thông thường chúng tôi họp nhau ở nhà anh Marocain ở đường Trần hưng Đạo gần ga xe điện "Arras" ngã ba Cống Quỳnh. Họp xong kéo nhau ra phía sau nhà ga ăn tối, khi nào có tiền thì ăn phở, còn không tiền thì ăn chuối già hay kẹo đậu phộng uống nước trà Huế của bà cụ bán rong...Nhớ lại điều luật thứ 4 của HĐ thì trên thực tế chúng tôi thân nhau còn hơn anh em ruột nữa !Rất tiếc Toán chúng tôi sinh hoạt được chừng 2 năm thì lần lần mất người, đầu tiên Anh Marocain bị bắt vì lý do chính trị ? sau đó Anh Robert đi nghĩa vụ công dân Pháp, rôi amh Bảo Túc bị gia đình gọi về Huế v.v...Một số anh em mới gia nhập sau nầy không có điều kiện gần nhau mà chỉ gặp mặt trong các buổi họp hàng tuần thôi .

Trong thời gian 2 năm sinh hoạt toán, tôi được Anh P. giao nhiệm vụ Toán Phó hướng dẫn anh em qua bậc HĐ Tân sinh rồi HĐ Hạng nhì . Riêng phần tôi hì hục mãi mà không xong chương trình HĐ hạng Nhất.Trong lần họp ngành Tráng, thấy anh Huỳnh, tráng sinh từ Miền Trung vào, đeo tua vai màu nâu, HĐ hạng nhất rất "oai" nên tôi quyết tâm phải lấy bằng HĐ hạng nhất bằng mọi giá nhưng anh P. xuất thân từ ngành Thiếu nên không giúp tôi được nhiều...hơn nữa, anh rất bận với Thiếu đoàn nên giao Toán Tráng cho tôi phụ trách. Chương trình HĐ hạng nhất có mấy môn hắc ám như vẽ bản đồ lộ trình, tìm phương hướng bằng cách xem sao, tín hiệu "morse"...Cuối cùng tôi phải cầu cứu đến anh Nguyễn sử Khương, lúc đó là Thiếu trưởng Thiếu đoàn Lê Lợi. Anh Khương lớn tuổi hơn chúng tôi và có thời gian sinh hoạt bên Scout de France khá dài trước khi qua HĐ VN. Thế là mỗi tuần 2 đêm, tôi đạp xe lên nhà Anh K. leo lên sân thượng để nhận dạng nào là Grand Ours, Petit Ours, Orion, Sao Bắc Đẩu v.v.. Chiều chủ nhựt tôi đưa Toán lên Đình Phú Nhuận đợi Anh K. đến dạy vẽ bản đồ. Dạo đó khu đất từ Đình Phú Nhuận lên Tân sơn Nhất còn hoang vu chỉ lác đác một số nhà dân...Anh K. đi trước để lại dấu đường và mật thư, chúng tôi theo đó vừa đi vừa đo đạc và vẽ lại những nơi chỉ dẫn trong mật thư, ví dụ chỗ ngã rẽ có giếng nước cạnh gốc cây cổ thụ còn bên nầy là bãi tha ma, đi tới 100 mét là vườn rau cạnh đó có miếu thờ và bên phải có lò rèn dùng đóng móng ngựa cho xe thổ mộ v.v... Những bài học ngoài trời như vậy vừa bổ ích vừa thích thú. Còn lại môn đánh "morse" thi Anh Phan ngọc Quỳnh (đội trưởng nhứt) Thiếu đoàn Lê Lợi mách nhỏ với tôi: Môn nầy Anh K. cũng đi học trường đấy ! Thì ra các anh bên Thiếu đoàn Lê Lợi giỏi môn morse là vì các anh đóng tiền đi học ở trường dạy tín hiệu morse cho những người muốn vào làm hiệu thính viên cho Bưu điện. Gần nhà trọ tôi ở cũng có trường loại nầy, thế là mỗi đêm tôi bỏ 1 giờ ngồi đeo máy nghe tay gõ tít tít và 1 tháng sau tôi hoàn tất chương trình HĐ hạng nhất !
Câu chuyện Toán Tráng của tôi tạm dừng ở đây, còn vài chuyện lý thú nữa có dịp sẽ kể làm quà cho các Trưởng đang cầm Tráng đoàn hiện nay, mong sẽ giúp ích phần nào. Chào tạm biệt (Sói Nhã nhặn/tlv)

Chuyện thứ sáu: 10 điều luật Hướng Đạo.

Tôi làm quen với 10 điều luật HĐ lúc tôi sinh hoạt "bán chính thức" tại Thiếu đoàn Trần Hưng Đạo. Tôi cũng được nghe giảng rằng, cùng với 3 lời hứa (Trung thành với Tổ quốc, Giúp ích mọi người và tuân theo luật HĐ) 3 đức tính (Thật thà, Tận tâm và Trong sạch) 10 điều luật cấu thành "khuôn vàng thước ngọc" để đào tạo một em thiếu niên trở thành một công dân có ích cho xã hội...Vì Phương pháp HĐ nhắm vào lứa tuổi Thiếu sinh, nên 10 điều luật cũng được soạn thảo cho thích hợp với lứa tuổi nầy: Mỗi điều luật chứa đựng một đức tính, kèm theo lời giảng hay qui định, ví dụ: HĐS trọng danh dự (ai cũng có thể tin lời HĐS), HĐS trung thành với Tổ Quốc (và người cọng sự), HĐS trong sạch (từ tư tưởng, lời nói đến việc làm) v..v..

Một em thiếu sinh ở lứa tuổi 12/13 tiếp nhận mọi thứ một cách vô ý thức...Anh trưởng nói sao, em tin vậy, còn một thiếu niên ở lứa tuổi 15/16 như tôi lúc bấy giờ thì hay thắc mắc mọi chuyện.Ngay cả đối với 10 điều luật HĐ cũng vậy...Với mỗi điều luật tôi đều đặt ra những tình huống, những giả thuyết rồi tự mình đi tìm giải đáp...cũng nhờ vậy mà khi trở thành tráng sinh tôi tự cho mình hiểu 10 điều luật HĐ một cách rốt ráo hơn (?).

Sau khi Toán tráng Hoành Sơn thành lập được một thời gian và tôi đã tuyên hứa HĐ, Anh Phước"phong" cho tôi làm Toán phó với một gạch đỏ trên túi áo... Một hôm Anh bảo tôi: Tuần nầy Anh nói cho AE nghe về 10 điều luật HĐ ! Việc nầy làm tôi mất ăn mất ngủ cả tuần. Tôi sắp xếp trong đầu những gì mình sẽ "lên lớp"cho AE và cuối cùng, tôi quyết định sẽ tổ chức "thảo luận" về 10 điều luật HĐ (tới đây tôi xin phép mở ngoặc ra ngoài đề: Tôi nói "thảo luận" vì thời đó còn chưa biết "hội thảo" như bây giờ và vì cách đó không lâu, chúng tôi tham dự buổi "thảo luận ngành Tráng" tại Vườn Bà Lớn đường 20 (sau nầy là Điện Biên Phủ) với chủ đề "Tổ quốc là gì ? do Trưởng Huỳnh minh Quang chủ tọa. Lúc bấy giờ Toán chúng tôi toàn là "lính mới" mà lại là học sinh năm thứ 2 trung học (tương đương lớp đệ lục) nên biết gì về Tổ quốc mà phát biểu ! Thời may Anh chàng cao nghều Robert "điếc không sợ súng" nói là tao mới học bài "La Patrie" tuần rồi (Ảnh học trường Chasseloup) để tao phát biểu cho. Nói xong, không can kịp, anh chàng đưa tay xin phát biểu rồi nói huyên thuyên cái gì Tổ quốc là non sông bờ cỏi, là truyền thống của ông cha,là văn minh dân tộc v..v.. và v..v... Anh chàng nói có lẽ không đúng chủ đề cuộc thảo luận nhưng cũng không phải hoàn toàn sai vì ảnh nói theo bài học của một nhà văn Pháp...Nhờ vậy mà Toán Hoành Sơn không đến nỗi mất mặt trước bà con...) Đến chủ nhựt, sau khi làm thủ tục họp Toán xong, tôi "dỏng dạc" tuyên bố: Hôm nay chúng ta "thảo luận" về 10 điều luật HĐ ! Sau một giây bất ngờ, AE đều phấn khởi tán thành vì ít ra cũng thoát được cảnh nhàm chán khi phải ngồi thắt nút dây hay chơi trò chơi "Kim"...Trước tiên, tôi "truyền đạt" lại những gì tôi học được ở thiếu đoàn, rằng 10 Điều luật HĐ là khuôn vàng thước ngọc v.v.. sau đó tôi chuyển hướng rằng đối với thiếu sinh, 10 điều luật rất quan trọng vì các em như trẻ mới biết đi cần có "xe tập đi" mới đi thẳng được bằng không sẽ "đi xiêu xiêu" rồi đâm vào tường sứt đầu mẻ trán...còn đối với tráng sinh chúng ta, 10 điều luật là "kim chỉ nam" giúp chúng ta đi đúng hướng và tiến tới "Con đường thành công" ! Do đó thiếu sinh phải học thuộc lòng 10 điều luật và mỗi lần họp đội, đội trưởng luôn sát hạch đội sinh về 10 điều luật . Chúng ta là tráng sinh, chúng ta không cần học thuộc lòng mà cần tìm hiểu, phân tích ý nghĩa của từng điều luật; như ở trường, lúc học tiểu học, thầy giáo bắt học thuộc lòng từ bài văn, cho tới cữu chương, lịch sử, địa lý v..v..nhưng khi lên trung học và đại học, giáo sư lại khuyên chúng ta không nên học thuộc lòng "như con vẹt" mà phải hiểu bài như thế khi đi thi gặp những "câu hỏi mẹo" mới trả lời được. Đó là chủ nghĩa thực dụng của chế độ "học để mà thi lấy bằng" chứ không phải học để mở mang kiến thức...Tôi lại đề nghị chia 10 diều luật thành từng nhóm cho dễ nhớ: Thứ nhứt, nhóm Tổng quát gồm 3 điều: DANH DỰ, TRUNG THÀNH VÀ KỶ LUẬT (vâng lời) – Nhóm thứ hai là đối ngoại gồm: GIÚP ĐỠ, LỄ PHÉP VÀ THƯƠNG YÊU (người và súc vật)

– Nhóm thứ ba là đối với bản thân: CẦN KIỆM, VUI TƯƠI VÀ TRONG SẠCH. (Tới đây tôi lại xin phép mở ngoặc ra ngoài đề để kể một câu chuyện "gậy ông đập lưng ông" cho các Trưởng rút kinh nghiệm: Tôi thường khuyên AE tráng sinh là không nên học thuộc lòng 10 điều luật HĐ vì như thế giống trẻ con, cho đến khi tôi tham dự Khóa NTC tổ chức tại Tam Bình (Thủ Đức). Trong cuộc trò chơi lớn, chúng tôi phải qua nhiều trạm, mỗi trạm có một thử thách như nút dây, trò chơi Kim v..v.. khi qua trạm Trưởng Đỗ quí Toàn, tôi cảm thấy an tâm và thoải mái vì Tr. Toàn và tôi cùng sinh hoạt trong Tráng đoàn Thái Dương (Đạo Bắc Thành) Tr. Toàn là Tráng trưởng còn tôi là "phụ tá chung chung" ..Bỗng Tr. Toàn nói: Xin Anh đọc điều luật số 4 ! Tôi giật mình, đứng ngớ ra một lát, đầu óc trống rổng không nhớ nỗi điều luật số 4 nói gì vì tôi có học theo thứ tự đâu mà chỉ nhớ theo nhóm do tôi sáng chế ra, cuối cùng tôi cười gượng trả lời: Tôi không nhớ!. Bây giờ tới phiên Tr. Toàn ngạc nhiên, im lặng một giây rồi cười cho tôi qua...Tôi có cảm giác Tr. Toàn tưởng tôi nói đùa chứ không lẽ Trưởng hiểu tôi như vị Bồ Tát (tôi quên mất) mỉm cười khi Đức Phật chỉ vào bông hoa đang cầm trên tay ? Xin tạm dừng phần chuyện phiếm trở lại buổi thảo luận của chúng ta)

Trong buổi thảo luận, đầu tiên AE nêu lên câu hỏi: Tổ quốc là gì (như trong buổi thảo luận ngành Tráng ở Vườn Bà Lớn trước đây) và tôi cũng lặp lại kết luận của buổi thảo luận đó. Nhưng Anh Marocain nhà ta lại hỏi móc: Đối với Anh Robert, Tổ quốc là VN hay Pháp (hai anh nầy là bạn rất thân nhưng lại hay châm chích nhau) Anh Robert hơi giận nên nói lắp bắp: Tuy tôi là dân Tây nhưng tôi sanh ở VN thì đương nhiên Tổ quốc tôi là VN rồi! (Đến năm 1955 anh theo quân đội Pháp về nước tiếp tục đi học, sau làm Giám Đốc chi nhánh Ciment Lafarge ở Bờ Biển Ngà. Sau l975 có lần tôi từ Mỹ về VN đồng thời Anh cũng dẫn Bà vợ đầm đi qua du lịch ở VN, anh hẹn gặp tôi ở Khu phố Tây đường Phạm ngủ Lão nơi mà ngày 2 đứa từng phá làng phá xóm...Ngồi tâm sự một hồi, tôi hỏi anh bằng tiếng Pháp vì có mặt vợ anh nên tụi nầy tránh dùng tiếng VN: Sao, bây giờ Tổ quốc anh ở đâu ? Anh trầm ngâm một lát rồi trả lời: Dù sao đi nữa, VN là quê hương thứ hai của tôi...Tôi tiếp lời anh: Còn tôi, dù mang quốc tịch Mỹ, nhưng nước Mỹ chỉ là quê hương thứ hai của tôi. Sau khi hưu trí, tôi sẽ trở về sống ở đây đến hết đời !) Sau đó AE còn đặt ra một số câu hỏi, mà tôi chỉ xin trích ra những câu hóc búa nhứt mà thôi. Anh Bảo Túc, người ít phát biểu trong buổi họp vì giọng nói trọ trẹ xứ Huệ, nêu câu hỏi: HĐS phải thành thật với mọi người, nhưng trong dân gian người ta nói "thiệt thà là thua thiệt" Anh nghĩ thế nào ? Tôi trả lời: Lời nói trong dân gian quả không sai, có hạng người thấy ai thiệt thà thì tìm cách lừa gạt hay lợi dụng nhưng tôi tin rằng HĐ Tráng sinh chúng ta có đủ bản lãnh phân biệt đối tượng của mình là hạng người nào nên không dễ bị lừa gạt hay lợi dụng...Mặt khác khi ta thành thật đối với những người chung quanh, ta sẽ nhận được sự tin tưởng và cảm tình và như thế ta đã có được yếu tố "nhân hòa" trong 3 yếu tố; Thiên thời, Địa lợi, Nhân hòa thì sự thành công sẽ dễ dàng hơn. Cuối cùng, tôi xin "bật mí" với AE là đối với Tráng sinh còn có điều luật thứ 11: HĐS không phải là kẻ ngốc ! Đối với TS những điều luật là vũ khí giúp ta thành công nhưng ta không nên làm nô lệ cho nó cũng như trong giáo lý Phật giáo có dạy: Phật pháp là cái bè giúp ta qua sông, qua sông rồi thì nên bỏ lại chứ đừng vác theo kè kè...(lấy giáo lý Phật giáo để giải thích luật HĐ không hiểu có phạm luật không ? xin các Trưởng chỉ giáo). Để kết thúc câu chuyện hôm nay, tôi lại xin thú thật một điều nữa: Tôi là người đề xướng AE áp dụng điều luật thứ 11 nhưng bản thân tôi lại không làm được vì sau khi kiểm điểm lại cuộc đời HĐ của mình, nhứt là thời kỳ từ thập niên 60 đến 70, tôi tự đánh giá mình là "kẻ ngốc" nhưng không sao, người tự biết mình "ngốc" nhứt là "ngốc" trong HĐ thì không có gì quan trọng mà vấn đề quan trọng ở đây là ta tự kiểm điểm xem đã nhận được gì từ Phong trào HĐ (chắc là nhiều lắm) và những gì mình đã làm được cho PTHĐ (chắc là không bao nhiêu). Đó là qui luật "nhận và trả" mà, mặc dù không nói ra, tôi chắc các Trưởng đều hiểu rõ .Xin chấm dứt câu chuyện ở đây và mong sẽ còn gặp lại.

Danh Mục TT:

Gửi nhận xét của bạn