Ký ức về huớng đạo Tam Quan - Bình Định

Ký ức về huớng đạo Tam Quan - Bình Định

Nói đến Tam Quan, là nói đến xã cuối cùng của tỉnh Bình Định ,giáp với Quảng Ngãi . Ngày xưa , khoãng thập niên 30,đó là một thành phố rất phồn vinh,nhờ vào hai nguồn lợi chính: Đánh bắt thủy sản và từ các sản vật của cây dừa . Tam Quan nổi tiếng là xứ có nhiều dừa , nên có câu thơ : 

 Công đâu, công uổng, công thừa
Công dâu gánh nuớc tuới dừa Tam Quan

 

Là nói lên một xứ bạt ngàn dừa xanh. Các sản vật từ cây dừa như : dây làm từ vỏ cây dừa và dừa khô .Đuợc bán ra tận miền Bắc , và miền Nam bằng một loại ghe lớn chở hàng , gọi là ghe Bầu , đi trên biền bằng buồm, vì thời đó chưa có phuơng tiện đuờng bộ như bây giờ, khi trở về thì chở cá , muối , nuớc mắm hoặc hàng hóa , phụ vụ cho đời sống dân sinh . Tam Quan có một dãy  phố buôn bán sầm uất ,từ gát nhíp dài xuống các thôn làng miền ven biển , tạo nên một lớp gia đình khá giả, nhà cửa to lớn vào bậc nhất tỉnh Bình Định , phần lớn là nguời Trung Quốc . Sau này vì tình hình chiến tranh nên phần lớn các gia đình khá giả đó lần luợc suy sụp hoặc bỏ xứ chuyển vào miền nam hoặc các thành phố lớn sinh sống nên Tam Quan ngày càng suy yếu dần . Đến nay, phần lớn chỉ sinh sống bằng nghề nông và đánh bắt cá trên biển . Vào thập niên 30 của thế kỉ truớc , do lớp học sinh con nhà khá giả đựoc gửi ra Huế học , nên đã đem về du nhập một phong trào thanh thiếu niên yêu nuớc , có tư tuởng tiến bộ , chống lại chế độ thực dân Pháp , đã dùng phuơng pháp tiến bộ của tân học về mở truờng dạy học cho lớp thanh thiếu niên hầu mở mang kiến thức, để không bị nguời Pháp cấm đoán , đã dùng phuơng pháp Huớng Đạo để huấn luyện theo kiểu nguời Pháp , tổ chức lồng ghép vào lòng yêu nuớc tập hợp thanh niên trí thức tân học , gieo vào lòng họ tinh thần dân tộc yêu nuớc, yêu quê huơng.

 

Do đó,phong trào Huớng Đạo đã đuợc các giáo viên mang từ Huế vào thành lập tại Tam quan , là điểm khởi đầu cùa phong trào tại tỉnh Bình Định , mà nguời đầu tiền phải kể đến là Truởng Tôn Thất Đông . khi đuợc bổ nhiệm vào dạy học tại Tam Quan ở truờng Minh Viên (tôi xin đính chính không phải là truờng Tam Quan như Truởng Đông viết trong cuốn lịch sử Huớng Đạo Việt Nam)

Năm 1940 , anh Cò yêu đời Tôn Thất Đông lập một Thiếu Đoàn ở truờng Minh Viên - Tam Quan thuộc huyện Hoài Nhơn . truờng Minh Viên ở thôn Thạnh Mỹ, phía trên ga Tam Quan bây giờ, nằm sát một con suối nhỏ trên đuờng đi lên thôn Cự Tài ,huớng về làng Phú Mỹ . Sau đó Truởng Đông lập lên một Ấu Đoàn và Liên Đoàn Ngô Tùng Châu - Tam Quan ra đời . Trong thời gian này , có sự tham gia của các Truởng Nguyễn Chữ , Truởng Bá , Bùi Chuyên và anh Nguyễn Hào sau làm quận truởng An Nhơn . Thời gian này phong trào huớng đạo phát triễn rất mạnh ở Bình Định . Sau Liên Đoàn Ngô Tùng Châu lần luợc có một Thiếu Đoàn ở Hoài Ân và một Thiếu Đoàn khác ở An Luơng - huyện Phù Mỹ , phần lớn do các giáo viên ở các truờng tiểu học trong huyện thấy có lợi ích nên tập hợp học dinh để huấn luyện theo phuơng pháp huớng đạo , lồng ghép tinh thần yêu nuớc yêu quê huơng . Thời bấy giờ tại Tam Quan Liên Đoàn có xây dựng đuợc một đoàn quán khang trang bằng cách quyên góp những thân cây dừa già cỗi và đem đổi lấy ngày công của thợ mà xây dựng nên.

Các sự kiện trên tôi xin trích trong cuốn Lịch Sử Huớng Đạo Việt Nam của Truởng Tôn Thất Đông . Đến truớc năm 1954 , sau hiệp định Geneve chia cắt đất nuớc làm hai, một số thanh niên , cán bộ tập kết ra Bắc và một số gia đình khá giả di chuyển về các thành phố lớn sinh sống , nên phong trào đã bị gián đoạn hoạt động , truờng Minh Viên cũng đóng cửa và Truởng Đông về lại Huế.

 

Sau đó , đầu năm 1955 tại Tam Quan , các anh Truởng Huớng Đạo đã chung tay thành lập một Liên Đoàn khác gồm một Thiếu Đoàn Hoàng Hoa Thám , một Bầy Yên Thế thành Liên Đoàn Bãi Sậy . Phần lớn là con em còn lại tại địa phuơng . Các Truởng điều hành Liên Đoàn này gồm các anh : Bùi Đích , Võ Văn Cẩn , vợ chồng anh Nguyễn Cần và chị Lê Thị Loan , anh Lý Tấn Á .v.v.. Thiếu Đoàn Hoàng Hoa Thám có hai đội :Đội Voi có Bùi Hoàng Hoanh – Đội Truởng , Võ Trọng Tài – Đội Phó và Đội Hổ gồm : Trần Hòa Lộc – Đội Truởng , Đội Phó – Lê Anh Dũng và khoãng hai muơi thiếu sinh . Cuối năn 1955 , tại Huế , Châu Hải Trung mở trại họp bạn Châu tại đồi Thiên An  gần Huế . Liên Đoàn Bãi Sậy có anh Bùi Đích và đội truởng Bùi Hoàng Hoanh từ Tam Quan ra tham dự . Hồi đó phuơng tiện di chuyển chưa có nhiều , nên di chuyển ra Huế thật sự khó khăn , đi bộ có , quá giang xe quân đội có , hơn hai ngày cũng đến đuợc Huế , nhờ anh Nguyễn Chữ giúp đỡ , cha con tôi đuợc ở nhà của Truởng một ngày, hôm sau Truởng Chữ cho xe chở đi tham quan cầu Hiền Luơng và thành phố Huế , tắm chung với anh Hoàng – con Truởng Chữ ở sông Huơng ,gần cầu Truờng Tiền , thật là một kỉ niệm khó quên , đêm về ngủ trong một căn phòng đựoc thắp sang bằng bóng đèn điện tròn , vì ở quê chỉ dùng đèn dầu nên rất khó ngủ ,hơn nữa đó là lần đầu tiên xa nhà . Năm 1959 Liên Đoàn Bải Sậy cử Tr Vỏ Văn Cẩn hướng dẫn các Thiếu sinh Trần Hòa Lộc, Lê Anh Dũng, Đăng cao Sơn...Tham gia Trại Phục Hưng tại Trảng Bom.

   Về sinh hoạt của Liên Đoàn tại Tam Quan , mỗi sang chủ nhật thuờng đến bãi biển Sông Võ để vui chơi và huấn luyện thật thú vị . Tôi còn nhớ trong các buổi sinh hoạt , anh Võ Văn Cẩn là giáo viên truờng tiểu học Tam Quan có năng khiếu vẽ phát hoạt bằng bút chì cảnh sinh hoạt rất đẹp . Đến nay Truởng Bùi Đích , Võ Văn Cẩn , và chị Lê Thị Loan đã đi xa trong sự mến tiếc của các anh em ngày xưa là Sói Con và thiếu sinh . Vào các dịp nghỉ hè , Liên Đoàn cũng tổ chức các trại dài ngày tại bãi biển Sa Huỳnh và rừng Nuớc Chảy . Đến khoãng năm 1960 , vì tình hình chiến tranh ở địa phuơng nên Liên Đoàn Huớng Đạo Tam Quan đã không còn hoạt động .

   Danh sách các Truởng :

+ Liên Đoàn Truởng : anh Võ Văn Cẩn

+ Thiếu Truởng : anh Bùi Đích

      . Phụ tá : anh Nguyễn Cần

 + Bầy Truởng : chị Lê Thị Loan

      . Phụ tá : anh Lý Tấn Á
 
Danh sách một số thiếu sinh mà tôi còn nhớ :
-          Bùi Hoàng Hoanh
-          Trần Hòa Lộc
-          Võ Trọng Tài
-          Lê Anh Dũng
           Đặng Cao Sơn
-          Nguyễn Văn Cảnh
-          Tuởng Tài Hiền
-          Tuởng Tài Hậu
-          Đinh Văn Hoạt
-          Huỳnh Trực
-          Anh Tỉnh
-          Anh Trực ( Trực Nhuớng )
-          Trần Hòa Thịnh
-          Trần Hòa Vinh
-          Bé Anh , Bé Em ( con anh Nguyễn Cần )
-          Bùi Châu Duơng .
 
Đây là những kí ức của tôi , xin gửi đến các Truởng để biết về lịch sử phong trào Huớng Đạo tại Tam Quan tại thời kì 1950 – 1965 .
 
ALT   BÙI HOÀNG HOANH
Dã Tuợng Nhiệt Tình

Danh Mục TT:

Gửi nhận xét của bạn